بازخورد شما
لطفا صبر نمایید ...

۱۳۹۳/۰۳/۰۳

مقالات فناوری نانو در چه مجلاتی منتشر می‌شوند؟

تا کنون گزارشات بسیار معدودی در مورد روند انتشار مقالات فناوری‌نانو در نشریات مختلف به چاپ رسیده است. در این گزارش تعداد مقالات فناوری‌نانو که توسط نشریات ISI منتشر شده و همچنین روند صعودی یا نزولی چاپ این مقالات در نشریات ISI مورد بررسی قرار می‌گیرد. در ادامه فهرست کنفرانس‌هایی که بالاترین تعداد مقالات فناوری‌نانو در آنها منتشر شده ارائه می‌شود.

مجلات علمی یکی از ابزارهای اصلی توسعه علوم و فناوری بوده که با انتشار گزارشات و مقالات عملی، نشان دهنده مسیر حرکت مرزهای دانش هستند. این مجلات به مانند یک مرجع مطمئن، آخرین یافته‌های علمی را در اختیار پژوهشگران قرار داده و آنها را برای رسیدن به اهداف پژوهشی یاری می‌کند؛ فلسفه انتشار مقالات در سطح بین المللی آن است که یافته‌های بشری در پستوی آزمایشگاه‌ها و مراکز عملی نمانده و با اعلان جمعی آن، به بسط و توسعه علم یاری شود. مجلات، فضایی برای به اشتراک‌گذاری یافته‌های عملی ایجاد کرده و از گم شدن یا راکد ماندن این یافته‌ها جلوگیری می‌کنند.

با گذشت کمتر از دو دهه از ظهور فناوری‌نانو، این فناوری در تمام حوزه‌های عملی رسوخ کرده است. بنابراین نشریات مختلف در تمامی علوم، اقدام به انتشار مقالات و گزارش‌های مرتبط با فناوری‌نانو کرده‌اند. تا کنون تحقیق جامعی درباره سهم نشریات در چاپ مقالات فناوری‌نانو انجام نشده است. هدف اصلی این گزارش آشنایی با نفوذ فناوری‌‌نانو در نشریات ISI است. از این رو گزارش زیر به بررسی نقش مجلات ISI در انتشار مقالات مربوط به فناوری‌نانو می‌پردازد.

نشریات ISI

موسسه اطلاعات علمی (ISI) توسط یوجین گارفیلد در سال 1960 میلادی و با هدف گردآوری چکیده مقالات علمی منتشر شده در مجله‌های بین‌المللی راه‌اندازی شد. این مؤسسه بعدها توسط شرکت تامسون خریداری شد و اکنون نام آن Thomson Scientific است. آنچه که به‌‌طور متداول تحت عنوان ISI از آن نام برده می‌شود دو محصول مهم این مؤسسه به نام‌های ISI Web of Knowledge و Web of Science است که در زیر به آنها اشاره می‌شود.

Knowledge شامل 22000 مجله، 23 میلیون پتنت، 192000 مقالات ارایه شده در کنفرانس‌ها، 5500 وب‌سایت و 5000 کتاب است. Master Journal List شامل عنوان تمام مجلاتی است که تحت پوشش محصولات مختلف مؤسسه Thomson Scientific قرار گرفته‌اند. این مجلات سالانه ارزیابی شده و حدود 8000 الی 9000 عنوان از آنها شرایط دریافت ضریب اثربخشی (IF) را کسب کرده و در JCR نمایه می‌شوند. JCR در واقع بانک اطلاعات نشریات ISI است و فقط مقالاتی که در مجلات این بانک منتشر شده‌اند در WoS نمایه می‌شوند.WoS دسترسی به مقالات در حوزه‌های علوم، علوم اجتماعی، علوم انسانی و هنر را از طریق 3 نمایه زیر فراهم می‌کند:

  • 1- نمایه توسعه یافته ارجاعات علوم (SCIE) شامل 7565 مجله در رشته‌های مختلف حوزه علوم محض (فیزیک، شیمی، ریاضی، زیست‌شناسی، زمین‌شناسی، پزشکی، داروسازی، مهندسی، کشاورزی و ...) که در حقیقت این نمایه، نمایه توسعه یافته SCI است.
  • 2- نمایه ارجاعات علوم اجتماعی (SSCI) شامل 2306 مجله در رشته‌های مختلف حوزه علوم اجتماعی (تجارت، اقتصاد، ارتباطات، آموزش، تحقیقات، جغرافی، تاریخ، حقوق،سیاست، مدیریت، روانشناسی،، حمل و نقل و غیره)
  • 3- نمایه ارجاعات علوم انسانی و هنر (A&HSCI) شامل 1243 مجله در رشته‌های مختلف علوم انسانی و هنر (ادبیات، زبان، شعر، موسیقی، فلسفه، دین، هنر، معماری، تئاتر و غیره)

بنابراین برای تعیین نمایه شدن یک مقاله یا مجله در ISI، لازم است نمایه‌های ISI Web of Knowledge یا Web of Science مورد جستجو قرار گیرند [1]

روش کار:

برای بررسی سهم نشریات در انتشار مقالات فناوری‌نانو، عبارت جستجو مورد تایید پایگاه داده استت‌نانو[2] در بخش Web of Science برای یافتن مقالات مرتبط با فناوری‌نانو به کار گرفته شد. نتایج بدست آمده براساس منابع منتشر کننده مقالات استخراج و مورد مطالعه قرار گرفته شد.

سهم نشریات در انتشار مقالات فناوری‌نانو

سی مجله‌ای که بالاترین تعداد مقالات نانو را از سال 2001 تا 2013 منتشر کرده‌اند در شکل 1 نشان داده شده‌اند. APPLIED PHYSICS LETTERS با 24382 مقاله رتبه اول و PHYSICAL REVIEW B با 23717 مقاله رتبه دوم را به خود اختصاص داده‌اند. این دو مجله به ترتیب 2/90 و 2/82 درصد از کل مقالات فناوری‌نانو را طی 13 سال اخیر منتشر کرده‌اند. این دو مجله تنها مجلاتی هستند که سهم انتشار مقالات فناوری‌نانو آنها بالاتر از 2 درصد بوده و دیگر نشریات با فاصله زیادی پس از آنها قرار دارند به طوری که JOURNAL OF APPLIED PHYSICS که در نمودار زیر در رتبه سوم قرار دارد 1/95 درصد از مقالات نانو را طی 13 سال گذشته منتشر کرده است.

filereader.php?p1=main_911af7aa209e00b49

شکل1: 30 مجله‌ای که بالاترین تعداد مقالات فناوری نانو را از سال 2001 تا 2013 چاپ کرده‌اند

در بین این 30 مجله، تنها چهار مجله تخصصی نانو هستند که در دسته‌بندی موضوعی ISI در گروه علوم و فناوری نانو قرار دارند و بقیه مجلات در رشته‌ها و زمینه‌های علمی مختلف یا بین رشته‌ای قرار گرفته‌اند. این چهار مجله عبارتند از:

  • Nanotechnology
  • Journal of Nanoscience and Nanotechnology
  • Nano Letter
  • ACS Nano

روند رشد نشریات در سالهای گذشته

شکل 2 روند انتشار مقالات فناوری نانو توسط 10 نشریه‌ برتر سال 2013 در حوزه نانو را نشان می‌دهد. از میان این مجلات RSC ADVANCES در سال 2011 راه‌اندازی شده و JOURNAL OF MATERIALS CHEMISTRY A نیز در سال 2012 از نشریه Journal of Materials Chemistry منفک شد. RSC ADVANCES توسط انجمن سلطنتی شیمی انگلستان منتشر می‌شود. هر چند که این نشریه از سال 2011 کار خود را آغاز کرده، بالاترین نرخ رشد را به خود اختصاص داده است. در کنار آن ELECTROCHIMICA ACTA ، ACS APPLIED MATERIALS INTERFACES وNANOSCALE نیز روند رشد نسبی داشته‌اند و به نظر می‌رسد در صورت تداوم این روند در سال‌های آتی این چهار مجله بتوانند وضعیت خود را در میان نشریات منتشر کننده مقالات فناوری‌نانو بهبود دهند. APPLIED PHYSICS LETTERS درحالی در جایگاه اول تکیه می‌زند که سه سال قبل در رتبه سوم قرار گرفته بود و به دلیل جهش سه سال گذشته به رتبه اول رسیده است. در مقابل،JOURNAL OF PHYSICAL CHEMISTRY C در سال 2012 رتبه اول انتشار مقالات نانو را داشت ولی در سال 2013 با سقوط چند پله‌ای در رتبه پنجم قرار دارد.

filereader.php?p1=main_420a5557bdb7091b7

شکل2: روند تغییرات تعداد مقالات فناوری‌نانو چاپ شده توسط 10 نشریه برتر

مقایسه کیفی نشریات

شکل3 وضعیت نشریات را براساس تعداد مقالات فناوری‌نانو چاپ شده از سال 2001 تا 2013 و IF آنها نشان می‌دهد. Appl. Phys. Lett. و Phys. Rev. B که بالاترین تعداد مقالات را منتشر کرده‌اند IF کمتر از 4 دارند. .Adv. Mater و Angew. Chem به همراه Nano Lett. به عنوان نشریات با IF بسیار بالا کمتر از 10 هزار مقاله مرتبط با فناوری‌نانو منتشر کرده‌اند. بسیاری از نشریات در این نمودار در بخش سمت چپ و پایین قرارگرفته‌اند، جایی‌که نشریات تخصصی فناوری‌نانو (Nanotechnology و J. Nanosci. Nanotechnol.) قرار دارند. این بدان معناست که نشریاتی که اسکوپ آنها تنها به فناوری‌نانو محدود نمی‌شوند نیز از نظر تعداد مقالات فناوری‌نانو و IF وضعیتی نزدیک به نشریات تخصصی فناوری‌نانو دارند.

filereader.php?p1=main_0471f9ec2cd2c2d75

شکل3: تعداد مقالات فناوری‌نانو چاپ شده در نشریات مختلف ISI از سال 2001 تا 2013 و IF آنها

تنوع زبان انتشار مقالات نانو

جدول 1 وضعیت زبان‌های مورد استفاده در نگارش مقالات فناوری نانو در مجلات ISI را نشان می‌دهد. زبان انگلیسی با 821684 مقاله و 97.67 درصد بالاترین سهم در میان زبان‌ها داراست. پس از آن زبان‌های چینی و ژاپنی در رده‌های دوم و سوم قرار دارند.

جدول1: تعداد مقالات فناوری نانو با زبانهای مختلف

زبانتعداد مقالات فناوری نانودرصد از کل مقالات فناوری نانو
انگلیسی82168497.67
چینی149991.78
ژاپنی10480.13
آلمانی6650.08
کره‌ای4810.06
فرانسوی4710.06

کنفرانس‌های حاوی مقالات نانو

جدول2 فهرست 10 کنفرانسی که در این سالها بالاترین مقالات فناوری‌نانو در آنها ارائه شده‌اند را نشان می‌دهد. بیشترین مقالات توسط کنفرانس‌هایی که EUROPEAN MATERIALS RESEARCH SOCIETY برگزار می‌کند منتشر می‌شوند.

جدول2: 10کنفرانسی که بالاترین مقالات فناوری‌نانو در آنها ارائه شده است

NoConference TitleNo. of Nanotechnology Articles
1SPRING MEETING OF THE EUROPEAN MATERIALS RESEARCH SOCIETY489
2INTERNATIONAL CONFERENCE ON NANOSCIENCE AND NANOTECHNOLOGY387
3INTERNATIONAL CONFERENCE ON SOLID STATE DEVICES AND MATERIALS350
4SPRING MEETING OF THE EUROPEAN MATERIALS RESEARCH SOCIETY E MRS258
5MEETING OF THE EUROPEAN MATERIALS RESEARCH SOCIETY230
6INTERNATIONAL CONFERENCE ON LUMINESCENCE AND OPTICAL SPECTROSCOPY OF CONDENSED MATTER211
76TH INTERNATIONAL CONFERENCE ON NANOSCIENCE AND TECHNOLOGY202
816TH INTERNATIONAL CONFERENCE ON SCIENCE AND TECHNOLOGY OF SYNTHETIC METALS ICSM 2000198
9INTERNATIONAL CONFERENCE ON MAGNETISM ICM 2003197
1010TH INTERNATIONAL CONFERENCE ON MODULATED SEMICONDUCTOR STRUCTURES195

مراجع:

نظرات
RELOAD